Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

CONTEXT

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

Eén aspect van de schoonheid van Brussel ligt in de onbesuisde manier waarop heel verschillende stadsdelen tegen elkaar aanbotsen. Het Rogierplein is zo een frictiepunt: de Noordwijk, Sint-Joost en de Vijfhoek komen hier eerder kwaadschiks met elkaar in aanvaring. De plek wordt op een intensieve, chaotische manier gebruikt door verschillende passanten: winkelpubliek, pendelaars, hotelgasten, een zeldzame bewoner. In de regel mijden ze elkaar zorgvuldig en iedereen verdwijnt even snel als hij gekomen is. Vandaag ontbreekt de ruimtelijke kwaliteit om de plek tot een hotspot in de stad te maken.

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

EVOLUTIE

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

De warrige status van het Rogierplein vandaag is een gevolg van de accumulatie in de loop van de tijd van verschillende infrastructuren. De plek op de rand van de middeleeuwse stad heeft zijn huidige vorm gekregen bij de bouw van het eerste Noordstation. De hotels zijn gebleven maar het station is naar het noorden verschoven bij de bouw van de Noord-Zuidverbinding. In de plaats ervan is een knooppunt van metro, premetro, ondergrondse trams en een autotunnel gekomen, met eveneens ondergrondse aansluitingen op omliggende grote winkelcomplexen. De alom verspreide aansluitingen met de straat liggen verloren in een landschap dat overal wordt beheerst door de auto, en door een zeer intensief lijnbusverkeer.

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

CONCEPT

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

Onze conceptstudie stelt in de eerste plaats een ruimtelijke strategie voor: De horizontale en verticale bewegingen worden opnieuw geordend door het concentreren, op specifieke plekken, van de verschillende soorten van gebruik van de publieke ruimte. Tegelijk wordt het plein opnieuw een fluïde open ruimte. Voorts wordt een ruimtelijke geleding voorgesteld tussen boulevard en plein, en wordt het plein een referentiepunt op de as Basiliek-Botanique.

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

Daartoe stellen we 3 ruimtelijke ingrepen voor:

Images courtesy of Xaveer De Geyter

© Xaveer De Geyter Architects . Pubblicata il 04 Ottobre 2006.

- de strip : een autovrije, groene flaneerstrip vol stedelijke, recreatieve activiteit. De strip neemt een flink stuk van de noordzijde van de kleine Ring in, en strekt zich uit vanaf de Jardin Botanique tot aan de AlbertII-laan en loopt voor het Rogierplein langs.

- de luifel : een enorm, rond glazen dak dat uitsteekt over de kleine Ring en de plek markeert. Bijna alle bewegingen van het openbaar vervoer worden eronder verzameld: een busstation, voetgangerstoegangen naar het metrostation en de patio. De ondergrond en alle bewegingen onder de luifel worden weerspiegeld in het glasdak.

- het plein : door concentratie van activiteiten onder de vorige twee elementen kan de ruimte voor hotels en Dexia-toren een meer serene, representatieve ruimte worden met weinig vaste voorzieningen.

STRIP

De strip herovert bijna de helft van de totale breedte van de kleine Ring voor voetgangersgebruik. Het is een groene, hybride ruimte met allerlei vaste voorzieningen : straatmeubilair, pergolas, een fietspad, terrassen, speelruimten, kunstwerken, en een overdekte galerij ter plaatse van de mogelijke nieuwe aanbouw bij het Crowne Plaza hotel. Zo kan de strip de programma’s in de aanliggende gebouwen opwaarderen. Bomen worden erop geplant daar waar volle grond beschikbaar is, naast de tunnels. Ter hoogte van het plein en onder de luifel gaat de strip over in het busstation en de roltrappen naar de ondergrond, geflankeerd door cafetaria en kiosk in de voet van de luifel.

LUIFEL

Vanuit de Nieuwstraat of langs de as van de kleine Ring is het Rogierplein vandaag onzichtbaar; de luifel met zijn vooruitgeschoven positie veranderd die situatie ingrijpend. De oversteek vanaf de Nieuwtraat wordt psychologisch verkort en alle activiteiten eronder – busstation, patio, metroingangen – worden op afstand weerspiegeld in het glazen dak; van onderuit gezien is het glas doorzichtig.

Met een diameter van 66m is het object enorm, maar op schaal van de gebouwen rond het Rogierplein blijft het bescheiden. De luifel is opgevat als een stalen constructie met fijne ribben waaraan het glas is opgehangen; daardoor wordt een continu glasoppervlak verkregen. Het dak is symmetrisch opgesteld op het plein. De voet, ingeplant tussen plein en strip, bevat een kiosk en een cafetaria; hij is schuin opgesteld om aan te sluiten op de bestaande ondergrondse kolommenstructuur.

PLEIN

Het plein is opgevat als één groot oppervlak met één nobel materiaal: gegoten basalttegels die van gevel tot gevel lopen. Behalve de verplichte toegangen, vluchttrappen en ventilatieroosters naar parkeergarage en ondergronds congrescentrum zijn er alleen de uitsnijdingen voor straten, de patio en een accentuering van de toegang naar het nieuwe Covent Garden complex. Vaste voorzieningen zijn verder tot een minimum beperkt. Wel wordt mobiel meubilair gebruikt voor een tijdelijk terras of voor drop-off voor de hotels.

Ook het autoverkeer op het plein wordt sterk gereduceerd: de doorsteek vanaf de Vooruitgangsstraat naar de Ring wordt behouden en bussen krijgen een eigen busbaan die tangentiaal langs de luifel loopt. Het tracé van de doorsteek wordt in het verlengde van de bestaande straatassen gelegd waardoor meer ruimte ontstaat voor het Sheraton. Verder wordt de aanwezigheid van auto’s op het plein beperkt tot de bocht Brabantstraat – Sint Lazarusstraat die als drop-off voor Dexia, Hilton en eventueel Crowne-Plaza fungeert.

PATIO

Het verticale voetgangersverkeer in de patio kan worden gereduceerd door nieuwe toegangen naar de ondergrond te voorzien ter plaatse van het middenperron van de metro. Daardoor kan de patio werkelijk als daglichtvoorziening fungeren voor zowel congrescentrum als metrostation. De patio is in ons voorstel een overdekte buitenruimte met een open connectie naar het metrostation en een glasgevel naar het foyer van het congrescentrum en de parkeergarage. De patio is ingericht als bamboetuin met beplanting die boven het pleinniveau uitsteekt. In de tuin hangen een voetgangersbrug op maaiveld tussen Nieuwstraat en Brabantstraat, een monumentale toegangstrap naar het congrescentrum, een lift die alle niveaus bedient en een serie roltrappen tot op niveau –4.

BOULEVARD

De huidige capaciteit voor autoverkeer op de Ring blijft behouden en dus ook de daarvoor benodigde ruimte. Alleen busstroken worden toegevoegd, twee richting Madou, één richting Koekelberg. Aan de kant van de Vijfhoek blijft de huidige configuratie min of meer behouden: een brede stoep en dubbele parkeerstroken. Ook hier kunnen de bomen in volle grond worden geplant, waardoor de stoep zonder boombakken een meer genereuze ruimte wordt. Het rond punt bij de Albert II laan wordt teruggebracht tot een normaal kruispunt.

ONDERGROND

Het herdenken van de patio is de belangrijkste ingreep in de ondergrond. Door de lichtinval en de tuin wordt hij het centrale referentiepunt voor alle ondergrondse programma’s. Daarnaast zijn er de nieuwe toegangstrappen ter plekke van het middenperron van de metro en de reorganisatie van sommige bestaande toegangen.

De derde ingreep bestaat uit het hertekenen van de winkelruimtes waardoor de bewegingen van elkaar kruisende voetgangers optimaal gestroomlijnd worden.

Ten slotte stellen we een egaal lichtgevend plafond voor in alle metroruimtes om de coherentie en veiligheid te verhogen. Dit voorstel zou in alle metrostations kunnen toegepast worden. Alle andere bestaande materialen blijven principieel behouden.

XDGA